مركز اطلاعات و مدارك اسلامى
842
فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى )
الاول : تنصيصهم بان اللفظ الفلانى موضوع للمعنى الفلانى و ان استعماله فى الفلانى خلاف موضوعه » . « 1 » مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 31 . زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 71 . نص علماى لغت ر . ك : نص اهل لغت [ نصوص ] نصوص احتياط ر . ك : ادله شرعى احتياط نصوص استصحاب ر . ك : اخبار استصحاب نصوص تخيير ر . ك : اخبار تخيير نصوص ترجيح ر . ك : اخبار ترجيح نصوص توقف ر . ك : اخبار توقف نصوص علاجى ر . ك : اخبار علاجيه نصوص قرآن ر . ك : نصوص كتاب نصوص كتاب آيات داراى معناى روشن بدون احتمال خلاف نصوص كتاب ، مقابل ظواهر كتاب بوده و به آياتى از كتاب خدا گفته مىشود كه دلالت آنها بر معناى مقصود به اندازهاى روشن است كه احتمال وجود معناى ديگرى را نفى مىكند ؛ به بيان ديگر ، هرگاه دلالت الفاظ قرآن بر معانى آنها قطعى باشد و احتمال ديگرى در آنها داده نشود ، به آن نص مىگويند ، مانند آيه : اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ « 1 * » و آيات قذف ، زنا و ارث . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 53 . عبد البر ، محمد زكى ، تقنين اصول الفقه ، ص 39 . فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص 24 . خضرى ، محمد ، اصول الفقه ، ص 219 . اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 240 . نظر آلى ر . ك : لحاظ آلى نظر استقلالى ر . ك : لحاظ استقلالى نظر مرآتى ر . ك : لحاظ آلى نظريات ضد آراى اصوليون در بحث از حكم شرعى ضدّ شيء مأمور به نظريات ضد ، به آرايى گفته مىشود كه از سوى اصوليون در بحث « امر به شىء مقتضى نهى از ضد آن است يا نه » ارائه شده است . در اينجا دو نظريه اصلى وجود دارد : 1 . نظريه اقتضا ؛ 2 . نظريه عدم اقتضا . نيز ر . ك : نظريه اقتضا ؛ نظريه عدم اقتضا . بروجردى ، محمد ، مبانى حقوق اسلامى ( مختلف الاصول ) ، ص ( 21 - 20 ) . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 1 ، 2 ، ص ( 317 - 301 ) . علم الهدى ، على بن حسين ، الذريعة الى اصول الشريعة ، ج 1 ، ص 85 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 1 ، ص 453 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، الموجز فى اصول الفقه ، ج 1 ، 2 ، ص 94 . صاحب معالم ، حسن بن زين الدين ، معالم الدين و ملاذ المجتهدين ، ص 63 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 2 ، ص 421 . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 6 ، ص 17 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 1 ، ص 275 . ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 1 ، ص 108 . نظريات مشتق آراى اصوليان در بحث بساطت يا تركيب معناى مشتقات نظريات مشتق ، به آرايى گفته مىشود كه درباره بساطت و يا تركيب معناى مشتق ارائه شده است . توضيح : ميان علماى اصولى درباره اينكه آيا معنا و موضوع له مشتق ، مركب است يا بسيط ، اختلاف وجود دارد و در اينباره دو ديدگاه ارائه شده است : 1 . بساطت مشتق ؛ يعنى معنايى كه با شنيدن مشتق به ذهن تبادر مىكند معنايى بسيط است ؛ 2 . تركب مشتق ؛ يعنى معناى مشتق امرى مركب است . نكته : در ملاك بساطت و تركب معناى مشتق نيز اختلاف وجود دارد : 1 . برخى مانند مرحوم « آخوند خراسانى » معتقدند ملاك بساطت ، بساطت معنا در مرحله تصور و ادراك است و اين بساطت با اين مطلب كه مشتق در تحليل مفهومى در ذهن ، به دو يا چند جزء منحل مىگردد ، ارتباطى ندارد ؛ براى مثال ، با شنيدن لفظ « ضارب » مفهوم واحدى به ذهن مىآيد به نام « زننده » كه يك تصور بسيط است . اين معناى بسيط ممكن
--> ( 1 ) . ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 1 ، ص 13 . ( 1 * ) . زمر ( 39 ) ، آيه 62 .